O‘ZBEK JURNAL DISKURSIDA TA’SIRCHANLIKNI YUZAGA KELTIRUVCHI TIL VOSITALARI VA RITORIK SO‘ROQ GAPLARNING USLUBIY-PRAGMATIK VAZIFALARI

Abstrak

Ushbu maqolada o‘zbek jurnal-publitsistik matnlarida ta’sirchanlikni ta’minlovchi til birliklari hamda ritorik so‘roq gaplarning uslubiy-pragmatik salohiyati o‘rganiladi. Mavzuning dolzarbligi shundan iboratki, o‘zbekshunoslikda ritorik so‘roq odatda badiiy nasr yoki nazm namunalarida kuzatilib kelingan, ammo uning davriy matbuot va jurnal maqolalaridagi vazifaviy tabiati alohida tizim sifatida deyarli chuqur yoritilmagan.

Ishning ilmiy yangiligi - jurnal matnlarida ritorik so‘roqning bajaradigan olti xil pragmatik yo‘nalishini (fikrga chorlash, muammoni ko‘zga tashlash, muallif pozitsiyasini bildirish, dalilni kuchaytirish, tanqidiy baho berish va hissiy zaryad hosil qilish) aniq mezonlar asosida farqlab, ularning matn tuzilishidagi o‘rniga bog‘liq holda tavsiflashda ko‘rinadi.

Tadqiqotda tavsifiy, kontekstual-pragmatik va uslubiy tahlil usullaridan foydalanilgan.

Kuzatishlar natijasida ritorik so‘roq gap sarlavha, kirish va yakuniy qismlarda muntazam qo‘llanib, matnning ta’sir kuchini oshiruvchi yetakchi vositaga aylanishi aniqlandi.