TAʼLIM JARAYONIDA USTOZ SHOGIRD MODELINING KASBIY KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHDAGI PEDAGOGIK IMKONIYATLARI
pdf

Kalit so‘zlar

ustoz-shogird, mentorlik, kasbiy kompetensiya, refleksiya, amaliyot hamjamiyati, yaqin rivojlanish zonasi, qayta aloqa, pedagogik model.

Abstrak

Ushbu maqolada ustoz-shogird munosabatining taʼlim oluvchining kasbiy kompetensiyasini rivojlantirishdagi o‘rni nazariy-tahliliy yondashuv asosida o‘rganilgan.

Tadqiqotning maqsadi anʼanaviy ustoz-shogird tajribasini zamonaviy mentorlik, ijtimoiy o‘rganish, yaqin rivojlanish zonasi va amaliyot hamjamiyati nazariyalari bilan bog‘lab, taʼlim tashkilotlarida qo‘llash mumkin bo‘lgan pedagogik modelni ishlab chiqishdan iborat. Manbalarni konseptual tahlil qilish, qiyoslash va pedagogik modellashtirish usullaridan foydalanildi. Tahlil ustozning vazifasi bilimni tayyor holda uzatish bilan cheklanmasligini ko‘rsatdi. Samarali hamkorlikda ustoz kasbiy faoliyat namunasini ko‘rsatadi, murakkab vazifalarni bosqichlarga ajratadi, kuzatuv va mashq uchun imkon yaratadi, dalillarga tayangan fikr-mulohaza beradi hamda shogirdning mustaqilligini izchil kengaytiradi. Maqolada tashxis, maqsadni kelishish, namuna va hamkorlikdagi amaliyot, mustaqil faoliyat, refleksiya va rivojlanish rejasidan iborat besh bosqichli model taklif etildi. Model natijalarini baholash uchun kasbiy bilim, amaliy bajarish sifati, refleksiya, masʼuliyat va mustaqil qaror qabul qilish mezonlari belgilandi. Xulosa sifatida ustoz-shogird tizimining samaradorligi munosabatning rasmiy mavjudligiga emas, balki aniq maqsad, muntazam muloqot, kuzatiladigan faoliyat, sifatli qayta aloqa va bosqichma-bosqich mustaqillikka bog‘liq ekani asoslandi.

pdf

References

Ambrosetti, A., & Dekkers, J. (2010). The interconnectedness of the roles of mentors and mentees in pre-service teacher education mentoring relationships. Mentoring & Tutoring: Partnership in Learning, 18(1), 42-55. https://doi.org/10.1080/13611260903448307

Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.

Crisp, G., & Cruz, I. (2009). Mentoring college students: A critical review of the literature between 1990 and 2007. Research in Higher Education, 50, 525-545. https://doi.org/10.1007/s11162-009-9130-2

Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2017). Effective Teacher Professional Development. Palo Alto, CA: Learning Policy Institute.

Hobson, A. J., Ashby, P., Malderez, A., & Tomlinson, P. D. (2009). Mentoring beginning teachers: What we know and what we don’t. Teaching and Teacher Education, 25(1), 207-216. https://doi.org/10.1016/j.tate.2008.09.001

Hudson, P. (2013). Mentoring pre-service teachers on school students’ differentiated learning. International Journal of Evidence Based Coaching and Mentoring, 11(1), 112-128.

Kram, K. E. (1985). Mentoring at Work: Developmental Relationships in Organizational Life. Glenview, IL: Scott, Foresman.

Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated Learning: Legitimate Peripheral Participation. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511815355

Ragins, B. R., & Kram, K. E. (Eds.). (2007). The Handbook of Mentoring at Work: Theory, Research, and Practice. Thousand Oaks, CA: Sage.

Sempowicz, T., & Hudson, P. (2012). Mentoring pre-service teachers’ reflective practices towards producing teaching outcomes. International Journal of Evidence Based Coaching and Mentoring, 10(2), 52-64.

Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Wenger, E. (1998). Communities of Practice: Learning, Meaning, and Identity. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511803932